क्वालालम्पुर : मलेसियाले बंगलादेशबाट प्रारम्भिक चरणमा १० हजार कामदार शून्य आप्रवासन लागतमा लैजाने तयारी गरेपछि मलेसियाको वैदेशिक श्रम बजारमा नयाँ प्रतिस्पर्धाको संकेत देखिएको छ । सीप, अनुभव र रोजगारदाताको आवश्यकतालाई आधार बनाएर कामदार छनोट गर्ने बंगलादेशको तयारीले मलेसियामा रोजगारी खोजिरहेका नेपाली कामदारको बजारमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ ।

बंगलादेशका श्रम तथा रोजगारमन्त्री अरिफुल हक चौधरीका अनुसार मलेसियाले प्रारम्भिक चरणमा १० हजार कामदार स्वीकार गर्न सहमति जनाएको छ । रोजगारदाताहरूले कामदारको मागपत्र जारी गर्न थालिसकेका छन् भने मलेसियाली प्रतिनिधिमण्डल आगामी साता बंगलादेश पुगेर आवश्यक कामदारको सीप, अनुभव र योग्यताबारे छलफल गर्ने तयारीमा छ ।

बंगलादेशले कामदारलाई रोजगारदाताको मागअनुसार तालिम दिएर पठाउने र प्राथमिकतामा बंगलादेश ओभरसिज इम्प्लोइमेन्ट एन्ड सर्भिस लिमिटेडमार्फत शून्य लागतमा कामदार पठाउने जनाएको छ ।

नेपाली कामदारका लागि किन महत्वपूर्ण ?

मलेसियाले विदेशी कामदार भित्र्याउने प्रक्रिया पुनः व्यवस्थित गर्दै जाँदा बंगलादेशले शून्य लागत, सीपमा आधारित छनोट र रोजगारदाताको प्रत्यक्ष आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिने मोडल अघि सारेको छ । यसले मलेसियाको श्रम बजारमा नेपालसहित अन्य श्रम स्रोत मुलुकबीच प्रतिस्पर्धा बढाउन सक्ने सम्भावना छ ।

विशेषगरी सुरक्षा, उत्पादन, सेवा, निर्माण तथा अन्य क्षेत्रमा रोजगारदाताले सीप र अनुभवलाई बढी प्राथमिकता दिन थालेमा नेपाली कामदारका लागि पनि सीप प्रमाणीकरण, व्यावसायिक तालिम र रोजगारदाताको मागअनुसार दक्षता विकास महत्वपूर्ण बन्ने देखिन्छ ।

तर, बंगलादेशी कामदारलाई शून्य लागतमा पठाउने निर्णय भएको भन्दै त्यसले नेपाली कामदारको रोजगारी तत्काल घट्ने वा अवसर बन्द हुने निष्कर्ष निकाल्न भने मिल्दैन । मलेसियाको कुल श्रम माग, क्षेत्रगत कोटा, रोजगारदाताको आवश्यकता र विभिन्न स्रोत मुलुकसँग हुने श्रम सम्झौता तथा कार्यान्वयन प्रक्रियाले वास्तविक प्रभाव निर्धारण गर्नेछ ।

‘सिन्डिकेट’ रोक्ने प्रयास

बंगलादेश सरकारले विगतमा मलेसिया जाने कामदारले सिन्डिकेट र बिचौलियाका कारण आर्थिक तथा प्रशासनिक समस्या भोगेको भन्दै यसपटक त्यस्तो अवस्था दोहोरिन नदिने बताएको छ।

यो विषय नेपाली कामदारका लागि पनि चासोको विषय हो । मलेसिया जाने क्रममा उच्च सेवा शुल्क, बिचौलियाको दबाब, रोजगार सम्झौताभन्दा फरक काम तथा अतिरिक्त खर्च जस्ता समस्या लामो समयदेखि नेपाली श्रमिकका मुख्य गुनासा रहँदै आएका छन् ।

यदि मलेसियाले रोजगारदाताको वास्तविक माग, कामदारको सीप र पारदर्शी छनोट प्रणालीलाई प्राथमिकता दिने दिशामा प्रक्रिया अघि बढायो भने नेपालबाट जाने कामदारका लागि पनि भर्ती प्रक्रियालाई थप पारदर्शी र सीपमुखी बनाउन दबाब बढ्न सक्छ ।

बंगलादेशले नयाँ कामदार पठाउनुअघि मलेसिया जान नपाएका पुराना कामदारको प्रक्रिया पूरा गर्ने जनाएको छ । करिब १२० देखि १५० जना पुराना कामदार अझै मलेसिया जान बाँकी रहेको बताइएको छ ।

बंगलादेश ओभरसिज इम्प्लोइमेन्ट एन्ड सर्भिस लिमिटेडले उनीहरूका रोजगारदातासँग समन्वय गरी प्रक्रिया पूरा गर्ने तयारी गरेको छ। यो प्रक्रिया अक्टोबर १६ सम्म पूरा गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।

त्यसपछि नयाँ कामदारको छनोट, स्वास्थ्य परीक्षण, तालिम र अन्य प्रक्रिया अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

नेपालका लागि पनि ‘सीपमै प्रतिस्पर्धा’ गर्ने अवसर

मलेसियाको श्रम बजारमा बंगलादेशी कामदारको नयाँ प्रवेशले नेपालका लागि चुनौतीसँगै अवसर पनि सिर्जना गर्न सक्छ । नेपाली कामदारलाई प्रतिस्पर्धी बनाउन सुरक्षा, इलेक्ट्रिकल, मेकानिकल, निर्माण, होटल–रेस्टुरेन्ट, फ्याक्ट्री, फायर सेफ्टी, फर्स्ट एड, सिसिटिभी तथा अन्य प्राविधिक सीपमा तालिम र प्रमाणपत्रलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ ।

त्यसैगरी नेपालबाट मलेसिया जाने कामदारले वास्तविक रोजगारदाता, पारिश्रमिक, कामको प्रकृति, आवास, काम गर्ने समय र अन्य सुविधाबारे स्पष्ट जानकारी पाउने व्यवस्था बलियो बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।

मलेसियाले बंगलादेशका लागि खोल्दै गरेको ‘शून्य लागत र सीपमा आधारित भर्ती’ मोडल सफल भएमा त्यसको प्रभाव मलेसियाको समग्र विदेशी श्रम बजारमा पर्न सक्छ । त्यसैले नेपाली कामदारका लागि अबको प्रतिस्पर्धा केवल ‘कामदार पठाउने’ होइन, ‘दक्ष र प्रमाणित कामदार पठाउने’ दिशामा केन्द्रित हुनुपर्ने देखिन्छ ।