काठमाडौं : प्रेस काउन्सिल नेपालमा साहित्यिक पत्रकारहरुसँग पत्रकार आचारसंहिता र पत्रपत्रिका वर्गीकरणसम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रमको अध्यक्षता गर्दै काउन्सिलका अध्यक्ष उमेश श्रेष्ठले संकटपूर्ण अवस्थामा रहेको नेपाली पत्रकारिता उकास्न सक्दो प्रयास गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । 

पछिल्लो समय प्रविधिको बढ्दो विकाससँगै पत्रकारहरुले पनि त्यसको उपयोग बढाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए । 

बहुभाषी पत्रपत्रिकाको संरक्षणको लागि नीतिगत व्यवस्था प्रेस काउन्सिल ऐनमा एकजना सदस्य साहित्यिक क्षेत्रबाट हुने व्यवस्था रहेको हुँदा सोही अनुरुप हुने समेत उनको भनाइ छ । साहित्यिक पत्रकारिता क्षेत्रमा देखिएको विकृति रोक्न सबै सक्रिय हुनुपर्ने बताए । 

कार्यक्रममा काउन्सिलका मुख्य अधिकृत झबिन्द्र भुसालले साहित्यिक पत्रिकाको वर्गीकरणमापदण्ड सहज बनाएको जानकारी गराए । 

वर्गीकरणको मापदण्ड अनुसार कति प्रति छपाइ हुन्छ ? कहाँ–कहाँ बिक्रीवितरण हुन्छ ? त्यसको अभिलेख महत्वपूर्ण हुनेमा जोड दिए ।

उनले साहित्यिक पत्रिकाको मुल्यांकन विधिबारे स्पष्ट पारेका थिए । प्रेस काउन्सिल नेपालका पत्रपत्रिका वितरण सम्परीक्षण समितिका सदस्य सन्तोष खड्काले नेपालको राजनीतिक परिवर्तनमा साहित्यिक पत्र–पत्रिकाको भूमिका रहेको बताए । 

उनले वर्गीकरणका लागि आवश्यक मापदण्ड पूरा गर्न आग्रह गरे । झुठा विवरण उल्लेख गर्दा राज्यबाट पाइने सेवाबाट समेत बञ्चित भइने र एकको गल्तीका कारण धेरैलाई असर पुग्ने भएकाले साँचो विवरण उल्लेख गर्न उनले आग्रह गरे ।

 साथै उनले साहित्यक पत्रिकाको वर्गीकरणलाई अझ सरल बनाउन सुधार गर्नुपर्ने नीतिका लागि सबै मिलेर लाग्नुपर्नेमा जोड दिए । 

कार्यक्रममा साहित्यिक पत्रकार संघका अध्यक्ष मोहन दुवालले पत्रिका प्रकाशनकालागि राज्यको मात्रै भर पर्न नहुने बताए । 

साहित्यिक पत्रिकाको विकासकालागि पत्रिकालाई झोलाबाट बिक्री वितरण बन्द गरी व्यावसायिक बनाउनुपर्नेमा जोड दिए । 

साथै उनले काउन्सिलको वर्णीकरण पश्चात सरकारबाट पाइने लोक कल्याणकारी विज्ञापनले साहित्यिक पत्रिका बन्द हुनबाट जोगिएको धारणा राखे । उनले छापामाध्यम धरासायी भइरहेका बेला साहित्यिक पत्रिका झनै संकटमा परेको उल्लेख गर्दै यसको विकासकालागि काउन्सिललाई सहजीकरण गर्न आग्रह गरे ।

कार्यक्रममा काउन्सिलका पूर्वबोर्ड सदस्य समेत रहेका चेतनाथ धमलाले नेपालको पत्रकारिताको जग नै साहित्यिक पत्रिकाबाट भएको स्पष्ट पार्दै पछिल्लो समय बदलिँदो प्रविधि र राज्यले बेलाबेलामा लिने नीतिका कारण साहित्यिक पत्रिकाहरु संकटमा परेको धारणा राखे । साहित्यिक पत्रिकाले विज्ञापन नपाउने र विज्ञापनको बजारपनि नभएकाले आर्थिक संकटसँग जुधिरहेको बताए । 

ज्ञान विचार र सौन्दर्यको सिर्जना हुने भएकाले यो समसामयिक पत्रकारिता जस्तो सहज नभएको तर्क गरे  । राज्यले साहित्यिक पत्रिकालाई नियन्त्रणभन्दा प्रवर्धनमूखी नीति लिन जरुरी रहेकोमा समेत जोड दिए । 

कार्यक्रममा सहभागीहरुले स्रष्टा जन्माउने पत्रिकाहरु अहिले प्रकाशन नै गर्न नसकिने अवस्थामा पुगेको गुनासो गरेका छन् । आर्थिक स्रोतको अभावले नियमित प्रकाशन गर्न समेत कठिनाई भएको बताइएको छ । साथै एउटै व्यक्तिले दुई तीनवटा पत्रिका दर्ता गर्ने प्रवृत्ति रहेको भन्दै सहभागीहरुले छापामाध्यम नै अभिलेखिकरणको बलियो माध्यम भएकाले सरकारले यसको जगेर्ना गर्नुपर्ने बताए । वर्तमान अवस्थामा साहित्यिक पत्रिका नियमित प्रकाशन गर्न स्रोत नभएको र बिक्री वितरणकालागि समेत बजार नभएकाले समसामयिक पत्रिकाजस्तो सहज नभएको बताएका छन् । 

ज्ञान, विचार र सौन्दर्यको सिर्जना हुने भएकाले साहित्यिक पत्रिकाको सम्पादकमा समेत विम्बात्मक चेत हुनुपर्नेमा सहभागीहरुले जोड दिएका छन् ।

कार्यक्रममा प्रवीण जोशी, राज बल राई, विमल भौकाजी आलोक चालिसे, डा.शैलेन्दुप्रकाश नेपाल, पुष्प घिमिले , पदम राई, हंसावती कुर्मी, गणेश वाम्बुले राई, चेतनाथ धमलालगायत साहित्यिक पत्र–पत्रिकाका सम्पादक÷सञ्चालकहरुको सहभागीता रहेको थियो ।