
काठमाडौं । अमेरिका, चीन र रुसका राष्ट्रप्रमुखबीच भएको पहिलो त्रिपक्षीय भेटवार्ता डेढ घण्टापछि सम्पन्न भएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच बिहीबार चीनको सेन्जेनस्थित काइलिन भिल्लामा भएको छलफलमा आणविक निःशस्त्रीकरण, रुस–युक्रेन युद्ध र विश्व शक्तिबीचको सम्बन्धलगायत विषय उठेका छन् ।
चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यम सीसीटीभीका अनुसार तीन नेताले भेटवार्ताको सुरुमै आ–आफ्ना धारणा राखेका थिए । विश्वका प्रमुख आणविक शक्तिराष्ट्रका नेताबीच संवाद र सहकार्यको आवश्यकता उनीहरूले औँल्याएका थिए ।

भेटको आयोजना गरेका राष्ट्रपति सीले प्रमुख शक्तिराष्ट्रबीच सम्बन्ध सुधारका लागि चार सूत्र अघि सारे । उनका अनुसार एकअर्काको सम्मान, शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, पारस्परिक लाभका लागि सहकार्य तथा संवाद र सञ्चारलाई निरन्तरता दिनु प्रमुख शक्तिराष्ट्रको दायित्व हो ।
‘संवाद नभए शंका फैलिन्छ र सामान्य मतभेद पनि ठूलो द्वन्द्वमा परिणत हुन सक्छ,’ सीको भनाइ उद्धृत गर्दै चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ ।
सीले अमेरिका, चीन र रुसबीच नियमित उच्चस्तरीय भेटघाट गर्नुपर्ने र सबै तहमा संवादका माध्यम खुला राख्नुपर्ने प्रस्ताव पनि गरेका छन् । गलत बुझाइ र आकलनका कारण संकट उत्पन्न हुन नदिन तीन देशबीच संकट व्यवस्थापनसम्बन्धी सञ्चार संयन्त्र बनाउनुपर्ने उनको जोड थियो ।
भेटवार्तामा ट्रम्पले भने राष्ट्रिय सार्वभौमिकताको विषय उठाएका थिए । उनले ‘नियन्त्रणबाहिर गएका विश्वव्यापी संस्थाहरू’बाट आफ्ना देशको सार्वभौमिकता जोगाउने विषयमा सी र पुटिनसँग छलफल गर्न चाहेको बताएका थिए ।
यस क्रममा उनले अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी) को आलोचना गरे । अदालत आफ्नो अधिकारक्षेत्रभन्दा बाहिर गएको र नियन्त्रणबाहिर पुगेको ट्रम्पको आरोप थियो । रुसी राष्ट्रपति पुटिनविरुद्ध युद्ध अपराधको आरोपमा पक्राउ पुर्जी जारी गरेको आईसीसीप्रति ट्रम्प प्रशासनले यसअघि पनि असन्तुष्टि जनाउँदै आएको छ ।
भेटअघि ट्रम्पले सी र पुटिनसँग छुट्टाछुट्टै भेट गरेका थिए । सीसँगको सम्बन्धलाई उनले ‘उत्कृष्ट व्यक्तिगत सम्बन्ध’ भन्दै त्यसले अमेरिका र चीन दुवै देशका जनतालाई फाइदा पुगेको बताएका थिए । पुटिनलाई भने उनले ‘मेरो मित्र’ भनेर सम्बोधन गरेका थिए ।
त्रिपक्षीय भेटवार्ता सम्पन्न भएपछि ट्रम्पले विदेश नीतिमा ‘फरक बाटो’ अपनाउन खोजेको बताएका छन् । सीले पनि तीन शक्तिराष्ट्रका नेताको संवाद र सहकार्यलाई साझा जिम्मेवारीका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए ।
चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले भेटवार्ता सम्पन्न भएको पुष्टि गरे पनि छलफलका विषयमा तीनै देशले संयुक्त वक्तव्य जारी गरेको वा कुनै ठोस सहमति भएको विवरण सार्वजनिक भएको छैन ।