बारा : बाराको निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण प्रस्ताव लामो समयदेखि चर्चा र विवादको केन्द्रमा रहँदै आएको छ । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल को विकल्प वा पूरकका रूपमा ठुलो हब विमानस्थल बनाउने लक्ष्यसहित अघि सारिएको यो महत्वाकांक्षी परियोजना अहिलेसम्म निर्माण चरणमा प्रवेश गर्न सकेको छैन ।

निजगढ क्षेत्रमा निर्माण गर्ने योजना रहेको उक्त विमानस्थलले नेपालको हवाई यातायात क्षमतामा उल्लेख्य विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । विशेषगरी त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमाथिको बढ्दो चाप घटाउँदै नेपाललाई क्षेत्रीय हवाई हबका रूपमा विकास गर्ने सरकारको दाबी रहेको छ ।

तर, परियोजना अझै अध्ययन, नीतिगत बहस र निर्णय प्रक्रियामै सीमित छ । विभिन्न समयमा सरकारका तहबाट योजना अघि बढाउने र रोक्ने निर्णयहरू हुँदै आए पनि ठोस निर्माण कार्य सुरु हुन सकेको छैन । राजनीतिक अस्थिरता, प्राथमिकतामा आएको परिवर्तन तथा नीतिगत अन्योलले परियोजनाको गति सुस्त बनाएको विश्लेषण गरिन्छ ।

यसबीच वातावरणीय पक्षलाई लिएर विवाद झन् चर्किएको छ । प्रस्तावित क्षेत्रमा ठूलो वन क्षेत्र पर्ने भएकाले लाखौँ रुख कटान गर्नुपर्ने आँकलन गरिएको छ। वातावरणविद् तथा अधिकारकर्मीहरूले यसले जैविक विविधता नष्ट हुने, वन्यजन्तुको बासस्थान प्रभावित हुने र पारिस्थितिक सन्तुलनमा गम्भीर असर पर्ने भन्दै निरन्तर विरोध जनाउँदै आएका छन् । 

यद्यपि, परियोजनाका समर्थकहरू भने विमानस्थल निर्माण भएमा पर्यटन, व्यापार तथा विदेशी लगानीमा उल्लेख्य वृद्धि हुने दाबी गर्छन् । दीर्घकालीन रूपमा नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय उडानको प्रमुख केन्द्रका रूपमा विकास गर्न सकिने उनीहरूको तर्क छ ।

निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नेपालका लागि महत्वाकांक्षी पूर्वाधार परियोजनामध्ये एक मानिए पनि वातावरणीय, सामाजिक तथा नीतिगत विवादका कारण यसको भविष्य अझै अन्योलमै देखिन्छ । पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तनसँगै नयाँ सरकारले तराई–मधेस क्षेत्रमा यस परियोजनालाई अगाडि बढाउने अपेक्षा गरिएको छ ।