नेपाली कविता साहित्यमा समय, समाज र व्यक्तिगत अनुभूतिलाई एकैसाथ समेट्ने कृतिहरूमध्ये ‘म गाउँ फर्किन्छु’ एक अर्थपूर्ण र संवेदनशील कृति हो । यसका स्रष्टा दिनेशकुमार थपलिया प्रशासनिक जिम्मेवारीका बीच पनि साहित्यिक चेतनालाई निरन्तर सक्रिय राख्ने सर्जकका रूपमा चिनिन्छन् । यही विविध अनुभवको संगमले गर्दा उनका कवितामा जीवनको यथार्थ, अनुभूतिको गहिराइ र समयको धड्कन एकैसाथ सुन्न सकिन्छ ।

यो संग्रह केवल कविताहरूको थुप्रो होइन, बरु एउटा यात्राको दस्ताबेज हो– जहाँ कविको उमेर, परिवेश, मनोदशा र समाजसँगको अन्तरक्रिया क्रमशः बदलिँदै जान्छ । २०४० देखि २०६३ सालसम्मका विभिन्न कालखण्डमा लेखिएका कविताहरूले कविको जीवनसँगै देशको अवस्थाको पनि ऐना देखाउँछन् । यसरी हेर्दा, कृति एक व्यक्तिको मात्र कथा नभई समकालीन नेपाली समाजको सामूहिक स्मृति बन्न पुग्छ ।

कविताको मूल स्वर गाउँप्रतिको गहिरो आकर्षणमा केन्द्रित छ । गाउँ यहाँ केवल भौगोलिक इकाइ होइन, आत्मीयता, मौलिकता र पहिचानको स्रोत हो । कविको मन बारम्बार गाउँतिर फर्किन्छ, जहाँ उसले आफ्नो अस्तित्व सुरक्षित देख्छ । कविका यी पंक्तिहरूले गाउँप्रतिको यही आत्मीयता स्पष्ट पार्छन्–

‘गाउँको उर्वर माटोबाट उठेको म
त्यहीँ हराउन चाहन्छु
गाउँको धुले बाटोबाट आएको म
त्यहीँ रमाउन चाहन्छु ।’

यी हरफहरूमा केवल सम्झना मात्र होइन, सहरप्रतिको वितृष्णा र गाउँप्रतिको भरोसा पनि मिसिएको छ । सहरको भीड, कृत्रिमता र प्रतिस्पर्धाले थाकेको मन गाउँको शान्ति र स्वाभाविकतामा विश्राम खोजिरहेको देखिन्छ । कवि सहरलाई यसरी चित्रित गर्छन्–

‘एकपल हाँसोको खोजीमा निस्केको म
पलपल रोएको छु
एकक्षण खुसीको आसमा हिँडेको म
हरक्षण दुःखमा फसेको छु ।’

यी पंक्तिहरूले आधुनिक सहरी जीवनको विडम्बना उजागर गर्छन्, जहाँ बाह्य सम्पन्नताभित्र गहिरो रिक्तता लुकेको हुन्छ ।

यस संग्रहको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको समय र परिवर्तनप्रतिको कविको सजग दृष्टि हो । राजनीतिक परिवर्तन, सामाजिक असमानता र मानवीय पीडालाई कविले संवेदनशील ढंगले समेटेका छन् । कतिपय कवितामा विद्रोहको स्वर सुनिन्छ भने कतै आशा र पुनर्निर्माणको आकांक्षा देखिन्छ । कवि केवल दर्शक भएर बस्दैनन्, उनी परिवर्तनका सहभागी बन्न चाहन्छन्–

‘बढ्दो अभाव र विपन्नताका विरुद्ध
मोर्चा कसेर उठ्नुपर्छ
असमानताको दुर्भेद्य पर्खाल भत्काउन
जुलुस बोकेर उठ्नुपर्छ ।’

यी पंक्तिहरूले कविको सामाजिक प्रतिबद्धता र चेतनशील नागरिकको भूमिका प्रस्ट पार्छन् । कविता यहाँ केवल भावनाको अभिव्यक्ति नभई परिवर्तनको आह्वान बनेको छ ।
प्रेम र सम्बन्धका कविताहरूमा भने कविको अर्को रूप देखिन्छ– कोमल, संवेदनशील र आत्मीय । युवावस्थाका अनुभूतिहरू अत्यन्त स्वाभाविक ढंगले प्रस्तुत भएका छन् । प्रेमको आकर्षण, मिलनको आनन्द र विछोडको पीडा सबैलाई कविले सहज शब्दमा व्यक्त गरेका छन्–

‘हामीलाई
इसाराको गुरुत्वाकर्षणले तान्थ्यो
परेलीको आमन्त्रणले बोलाउँथ्यो ।’

यी हरफहरूले प्रेमको सूक्ष्म अनुभूतिलाई अत्यन्त कलात्मक ढंगले प्रस्तुत गर्छन् । त्यस्तै विछोडपछि आउने रिक्तता पनि कविले मार्मिक रूपमा व्यक्त गरेका छन्–

‘मनको बगैंचामा खडेरी परेपछि
फूलको रङ उड्दो रहेछ
मायालुको साथ छुटेपछि
मायाको अर्थले पोल्दो रहेछ ।’

यसले देखाउँछ कि कवि प्रेमलाई केवल रोमान्सको रूपमा होइन, जीवनको गहिरो अनुभूतिको रूपमा बुझ्छन् ।

कृतिमा मातृत्व, गाउँघरको स्मृति र सांस्कृतिक मूल्यप्रतिको सम्मान पनि उत्तिकै बलियो रूपमा उपस्थित छन् । आमाप्रतिको संवेदनशीलता झल्किने पंक्तिहरूले पाठकलाई भावुक बनाउँछन्–

‘भन त आमा !
तिम्रो रित्तो पोल्टामा खुसीको भारी कहिले खन्याऊँ ?
तिम्रो दुःखको संसारमा सुखको प्रवेश कहिले गराऊँ ?’

यस्ता पंक्तिहरूले पारिवारिक सम्बन्धको गहिराइ र कृतज्ञताको भावलाई उजागर गर्छन् ।

भाषाशैलीको दृष्टिले कृति सरल तर प्रभावकारी छ । कविले जटिल भावनालाई पनि सहज शब्दमा व्यक्त गर्न सक्ने क्षमता देखाएका छन् । प्रतीक र विम्बहरूको प्रयोगले कवितालाई अझ सजीव बनाएको छ । गाउँ, प्रकृति, समय र समाज सबै कवितामा जीवन्त रूपमा उपस्थित छन् ।

समग्रमा, थपलियाको ‘म गाउँ फर्किन्छु’ एउटा यस्तो कृति हो जसले पाठकलाई केवल कविता पढ्न मात्र होइन, जीवनलाई पुनः सोच्न प्रेरित गर्छ । थपलियाले आफ्नो अनुभूति, विचार र संवेदनालाई यसरी प्रस्तुत गरेका छन् कि पाठक त्यससँग सजिलै जोडिन सक्छ । यो संग्रह पढ्दा लाग्छ, हामी केवल शब्दहरू पढिरहेका छैनौं, हामी एउटा जीवन, एउटा समय र एउटा समाजसँग साक्षात्कार गरिरहेका छौं । यही विशेषताले यस कृतिलाई समकालीन नेपाली साहित्यमा विशिष्ट र स्मरणीय बनाएको छ ।