नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले एकीकृत भएदेखि नै आफ्नो स्पष्ट नीति र विचार प्रस्तुत गर्दै आएको छ । पार्टीले वर्तमान सरकारलाई असंवैधानिक र जनविरोधी मान्दै, यस सरकारका कृत्य र कार्यशैलीको कडा आलोचना गरेको छ । पार्टीको मुख्य ध्यान समग्र देशको विकास र जनताको वास्तविक हितमा केन्द्रित रहेको छ, जसका लागि साम्राज्यवाद र पुँजीवादी शक्तिहरूसँगको सम्झौतामा न अडिने स्पष्ट दृढता राखेको छ ।

हालको सरकारलाई ‘जेनजी विद्रोह’का नाममा साम्राज्यवादी शक्तिहरूको निर्देशनमा गठन भएको देखिन्छ । यसको आवरणमा हत्या, आतंक र विध्वंसका परिदृश्यहरू देखिएका छन् । यस सरकारको क्रियाकलापले देशमा भ्रष्टाचारको अन्त्य र सुशासनको स्थापना जस्ता मुख्य जनदाबीहरूलाई बेवास्ता गरेको छ । मुलुकलाई संकट र विकासको बाटो देखाउने कुनै राष्ट्रिय राजनीतिक सहमति वा गम्भीर प्रयास पनि यस सरकारले गरेको छैन । यसको स्थानमा, देशलाई थप समस्यामा धकेल्ने प्रकारको गतिविधि मात्र भइरहेको छ ।

आजको परिस्थितिमा चुनावलाई राजनीतिक संघर्षको साधनको रूपमा लिइनु हुँदैन भन्ने हाम्रो पार्टीको विचार छ । देशका असंख्य मतदातालाई मतदानको अधिकार नदिइ पुनः त्रिशंकु संसद र अस्थिर सरकार निर्माण गर्ने उद्देश्यले चुनाव गराउन खोजिएको छ । यस्तो संसद र सरकारले देशलाई निरन्तर युद्ध मैदानतर्फ धकेल्ने देखिन्छ । हाम्रो पार्टीले यस असामयिक र अवाञ्छित निर्वाचनमा सहभागी नहुने निर्णय गरेको छ र यस चुनावको विरोध गर्दै आएको छ । हाम्रो पार्टीको यो निर्णय लहडको परिणाम होइन । 

हालको सन्दर्भमा चुनावमा सहभागी हुनु र अस्वीकार गर्नु दुवैको तत्काल ठूलो प्रभाव नदेखिए पनि यसको दीर्घकालीन प्रभाव नेपालको क्रान्तिकारी राजनीतिक आन्दोलनको इतिहासमा गहिरो हुनेछ । २०१५ र २०१७ को चुनावहरूले नेपाललाई जेठो संकटमा धकेलिदिएको देख्दा अहिले फेरि यस्तै संकटको सामना गर्नुपर्ने अवस्था नआओस् भन्ने हाम्रो चाहना छ ।

पटक–पटक असफल भएको दलाल पुँजीवादी संसदीय व्यवस्था, पुरानै प्रतिक्रियावादी सत्ता संरचना र राष्ट्रहितविपरीतका संवैधानिक तथा कानुनी प्रावधानहरूलाई यथावत् राखेर संसदीय चुनाव गर्नु नेपाली जनताको लागि स्वीकार्य हुन सक्दैन । यस्तो चुनावले न त कुनै स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न सक्छ, न त कुनै सर्वसम्मत सरकारको निर्माण गर्न सक्छ । यसले समाजमा अझ द्वन्द्व र असमझदारी पैदा गर्ने सम्भावना मात्र छ ।

अहिलेको संसदीय व्यवस्था साम्राज्यवाद र सामन्तवादपरस्त दलाल तथा नोकरशाही पुँजीपति वर्गको वर्चस्वमा रहेको छ । यसमा सही, स्वच्छ र निस्पक्ष चुनाव हुन सम्भव छैन । यस प्रकारका चुनाव पावर, पैसा, प्रविधि, प्रचार र प्रशंसा जस्ता शक्तिका आधारमा चल्छन् । यस्तो व्यवस्था अन्तर्गत, एक सामान्य व्यक्ति वा शक्तिले चुनाव जित्नु लगभग असम्भव छ । त्यसैले, हामी यस अस्वाभाविक र अप्राकृतिक चुनाव प्रक्रियामा भाग नलिने निर्णयमा अडिग छौं ।

अर्थतन्त्रको स्थितिलाई हेर्दा पनि यो चुनाव एक भ्रम मात्र हुनेछ । देशका अधिकांश जनता त हजुरदारी र ऋणमा डुबेका छन् । अर्थतन्त्रमा स्वावलम्बनको सुनिश्चितता बिना, स्थायी विकास सम्भव छैन । यस्ता चुनावले केवल नेपाली जनताको लागि थप ऋण र अस्थिरता ल्याउनेछ । यसले राष्ट्रका आन्तरिक समस्याहरूलाई थप गम्भीर बनाउँछ र बाह्य हस्तक्षेपलाई पनि बढावा दिन्छ ।

यसरी, हाम्रो पार्टीको स्पष्ट धारणा छ कि देशको समृद्धि र स्वाधीनता सुनिश्चित गर्ने कार्यमा समर्पित सरकार आवश्यक छ । यसका लागि, राष्ट्रियता, जनतन्त्र र जनजीविकाका आधारभूत समस्याहरूलाई समाधान गर्दै आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माण गर्ने दिशामा अघि बढ्नुपर्छ । यसको लागि देश, समाज र पार्टी भित्र एकता र सुदृढ समन्वय अपरिहार्य छ ।

हाम्रो प्रस्ताव रहेको छ कि पुराना संसदीय व्यवस्था र कानुनी प्रावधानलाई परिमार्जन गर्न र सुधार गर्नका लागि नयाँ, सक्षम र जिम्मेवार अग्रगामी अन्तरिम व्यवस्था स्थापना गर्न आवश्यक छ । यस अन्तरिम व्यवस्थाले स्वाधीनता र जनअधिकारको रक्षा गर्दै, जनसंविधानको पुनर्लेखन गर्ने कार्य गर्नुपर्छ । यसमा किसान, मजदुर, दलित, महिला, आदिवासी–जनजाति लगायत सबै वर्ग र समुदायको समानुपातिक प्रतिनिधित्वको सुनिश्चितता गर्नुपर्छ ।

नयाँ संविधानको अनुमोदन, समानुपातिक–समावेशी सहमतीय सरकार गठन र त्यसपछि मात्र प्रतिनिधि सभा निर्वाचन गराउने कुरा सही हुन्छ । यसलाई नै आधार बनाएर चुनावमा भाग लिनुको अर्थ र महत्व रहनेछ । यसले नेपालको राजनीतिक परिप्रेक्ष्यमा धन र भ्रष्टाचारको प्रभावलाई अन्त्य गर्न मद्दत पु¥याउँछ र योग्य, इमानदार र जनपक्षीय राजनीतिक शक्तिको मूल्यांकन सम्भव बनाउँछ ।

तसर्थ, हाम्रो पार्टीको दृढ विचार यही छ कि असामयिक र अवाञ्छित चुनाव नेपाली जनताको लागि अस्वीकार्य र विरोधयोग्य छन् । चुनाव होइन, संघर्ष नै वर्तमान परिस्थितिमा राष्ट्रका लागि उपयुक्त मार्ग हो । यस संघर्षमा हामीसँग रहेका साझा कर्तव्य र जिम्मेवारीलाई आत्मसात गर्दै देशको भविष्यको लागि जिम्मेवार र क्रान्तिकारी शक्तिहरूसँग एकताबद्ध हुँदै अघि बढ्नेछौं ।

(लेखक, शर्मा नेकपाका नेता हुन् ।)