विश्वभर छरिएर रहेका नेपालीहरूको साझा संस्था गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)को १२औं महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा सम्पूर्ण प्रवासी नेपाली समुदायको ध्यान यसतर्फ केन्द्रित भएको छ । आगामी नेतृत्व चयनसँगै संस्थाको भावी दिशा, नीति तथा प्राथमिकता तय हुने भएकाले यो महाधिवेशनलाई अत्यन्त महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ ।
गैरआवासीय नेपाली संघको स्थापना विदेशमा रहेका नेपालीलाई एउटै साझा मञ्चमा एकीकृत गर्दै उनीहरूको हक, अधिकार, पहिचान र सम्मानको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले भएको हो । स्थापनाकालदेखि नै एनआरएनएले विश्वभर रहेका नेपालीलाई जोड्ने एउटा सशक्त सेतुका रूपमा काम गर्दै आएको छ ।
विगतका वर्षहरूमा संस्थाले विभिन्न क्षेत्रमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरेको छ । वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीहरूको समस्या र सरोकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उठाउनेदेखि नेपालमा लगानीको वातावरण निर्माण गर्न पहल गर्ने, पर्यटन प्रवद्र्धनमा योगदान पुर्याउने, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सामाजिक क्षेत्रमा सहयोग गर्नेजस्ता गतिविधिमा एनआरएनए सक्रिय रूपमा अघि बढिरहेको छ ।
विशेषगरी नेपालमा प्राकृतिक विपद्का समयमा प्रवासी नेपालीको सहयोगलाई समन्वय गर्दै राहत तथा पुनर्निर्माण कार्यमा एनआरएनएले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ । यसले संस्थालाई केवल प्रवासी नेपालीको संगठन मात्र नभई नेपालको विकास यात्रामा सहयात्रीका रूपमा स्थापित गरेको छ ।
आज नेपालको अर्थतन्त्रमा गैरआवासीय नेपालीको योगदान झनै महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ । विश्वका विभिन्न मुलुकमा कार्यरत नेपालीहरूले बर्सेनि पठाउने अर्बौं रुपैयाँबराबरको रेमिटेन्सले नेपालको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाइरहेको छ । ग्रामीण अर्थतन्त्रदेखि राष्ट्रिय विकाससम्म रेमिटेन्सले ठुलो भूमिका खेलेको तथ्य कसैबाट लुकेको छैन ।
तर प्रवासी नेपालीको योगदान केवल आर्थिक पक्षमा मात्र सीमित छैन । विदेशमा बसेर प्राप्त गरेको ज्ञान, सीप, प्रविधि, व्यवस्थापन अनुभव तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाललाई नेपालसँग जोड्न सकियो भने देशको आर्थिक, सामाजिक तथा प्राविधिक विकासमा ठुलो परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ । यसका लागि एनआरएनएजस्तो संस्थाले अझ प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्ने सम्भावना अत्यन्त ठुलो छ । तर, संस्थाको विस्तार र गतिविधि बढ्दै जाँदा केही चुनौती पनि देखापरेका छन् । पछिल्ला केही वर्षहरूमा संगठनभित्र देखिएको मतभेद, गुटबन्दी, नेतृत्व विवाद तथा अनावश्यक आरोप–प्रत्यारोपले संस्थाको मूल उद्देश्यलाई नै प्रभावित पार्ने संकेत देखिएका छन् ।
कहिलेकाहीँ व्यक्तिगत स्वार्थ र महत्वाकांक्षाले संस्थागत हितलाई ओझेलमा पार्ने प्रवृत्ति देखिनु दुर्भाग्यपूर्ण हो । यस्तो प्रवृत्तिले संगठनभित्रको विश्वास र एकतालाई कमजोर बनाउने मात्र होइन, बाहिरी जगत्मा संस्थाको छविमा समेत नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ । यही सन्दर्भमा आगामी १२औं महाधिवेशन अत्यन्त महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा देखापरेको छ । यो महाधिवेशन केवल नेतृत्व परिवर्तन गर्ने औपचारिक प्रक्रिया मात्र होइन, संस्थालाई थप एकताबद्ध, सुदृढ र व्यवस्थित बनाउने ऐतिहासिक अवसर पनि हो ।
एनआरएनएजस्तो विश्वव्यापी संस्थामा सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको विधि, विधान र संस्थागत अनुशासन हो । संगठनका हरेक गतिविधि स्पष्ट नियम, पारदर्शिता र लोकतान्त्रिक प्रक्रियाका आधारमा सञ्चालन हुन सके मात्र संस्थाको विश्वसनीयता कायम रहन्छ । त्यसैले आगामी महाधिवेशनको सम्पूर्ण प्रक्रिया विधिसम्मत, पारदर्शी र निष्पक्ष हुन अत्यन्त आवश्यक छ । नेतृत्व चयनको प्रतिस्पर्धा स्वस्थ, सभ्य र संस्थागत मर्यादाभित्र रहेर हुनुपर्छ ।
आजको आवश्यकता भनेको व्यक्तिकेन्द्रित नेतृत्व होइन, संस्थालाई बलियो बनाउने दूरदर्शी र समावेशी नेतृत्व हो । यस्तो नेतृत्व जसले सम्पूर्ण प्रवासी नेपाली समुदायलाई समेट्न सकोस्, संस्थालाई विवादभन्दा माथि उठाएर सहकार्य र एकताको मार्गमा अघि बढाउन सकोस् । साथै, एनआरएनएलाई नेपालको समृद्धिसँग अझ प्रभावकारी रूपमा जोड्ने स्पष्ट रणनीति र दीर्घकालीन दृष्टिकोण आवश्यक छ ।
प्रवासी नेपालीहरू केवल विदेशमा बस्ने नेपाली मात्र होइनन्, उनीहरू नेपालको विकास यात्राका महत्वपूर्ण साझेदार पनि हुन् । उनीहरूको अनुभव, सीप, पुँजी र सञ्जाललाई नेपालसँग जोड्न सके देशको आर्थिक विकासमा नयाँ सम्भावना खुल्न सक्छन् । एनआरएनएले यस दिशामा अझ योजनाबद्ध ढंगले काम गर्न आवश्यक छ । लगानी, उद्यमशीलता, प्रविधि हस्तान्तरण, शिक्षा तथा पर्यटनका क्षेत्रमा प्रवासी नेपालीको सहभागिता बढाउन सके नेपाललाई दीर्घकालीन रूपमा लाभ पुग्नेछ ।
अन्ततः, एनआरएनए केवल एउटा संस्था मात्र होइन, यो विश्वभर रहेका लाखौं नेपालीहरूको साझा भावना, आशा र पहिचानको प्रतीक हो । त्यसैले यसको नेतृत्व, नीति र कार्यदिशा पनि त्यही भावनाअनुसार जिम्मेवार, पारदर्शी र दूरदर्शी हुन आवश्यक छ ।
१२औं महाधिवेशनले संगठनभित्रको एकतालाई अझ मजबुत बनाउँदै प्रवासी नेपालीहरूको आवाजलाई विश्वमञ्चमा अझ प्रभावकारी रूपमा उठाउने विश्वास लिइएको छ । यदि यो महाधिवेशनले विधि, पारदर्शिता, सहकार्य र संस्थागत सुदृढीकरणलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढ्न सक्यो भने एनआरएनए भविष्यमा अझ सशक्त, प्रभावशाली र विश्वसनीय संस्थाका रूपमा स्थापित हुनेमा कुनै शंका छैन ।
(गैरे, अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय परिषद् गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)का सचिव हुन् ।)
.jpg)
