बझाङ : हिमाली भेगको विकट काखमा अवस्थित बड्डी ज्यावन एउटा भौगोलिक स्थानमात्र होइन, आस्था, इतिहास र पौराणिक चेतनाले बनेको जीवित सांस्कृतिक धरोहर हो । यहाँका भिरपाखा, घना जंगल, गुफा र चिसा मुहानहरूमा आज पनि पुराना किंवदन्तीहरूको प्रतिध्वनि सुनिन्छ ।
स्थानीय विश्वास अनुसार, प्राचीन कालमा धार्मिक संकटका कारण भारतको कत्युर साम्राज्य अशान्त बनेको थियो । बाह्य आक्रमण, मन्दिर विनाश र शक्तिपीठहरूको अपवित्रीकरणले धार्मिक संरचनामाथि गम्भीर असर परेको भनाइ छ । यही कठिन घडीमा देवीदेवताले आफ्नो अस्तित्व जोगाउन पृथ्वीमै रूप परिवर्तन गरेको जनश्रुति पाइन्छ ।
किंवदन्तीअनुसार, भवानी देवीले बँदेलको रूप धारण गरी हिमाली जंगलतर्फ प्रस्थान गर्नुभयो । यो रूपान्तरणलाई आस्था र दिव्य शक्तिको संरक्षणका रूपमा व्याख्या गरिन्छ ।
उही समयमा स्युराज र भ्युराज नामका दुई दाजुभाइ आफ्ना कुकुर रप्पु र झप्पुसहित शिकारका लागि जंगल पसेका थिए । उनीहरूले देखेको एउटा अनौठो बँदेल पछ्याउँदै उनीहरू हालको बड्डी ज्यावन क्षेत्रमा आइपुगे ।
त्यतिबेला ज्यावन मानव बस्तीभन्दा टाढा, गहिरो जंगलले ढाकिएको सुनसान क्षेत्र थियो । थकान र तिर्खाले गलिरहेका बेला उनीहरूको कुकुरले एउटा पानीको मुहान फेला पार्यो, जसलाई आज “व्यउर” भनेर चिनिन्छ । स्थानीयहरूका लागि यो स्थान केवल पानीको स्रोत मात्र होइन, दिव्य संकेतको रूपमा लिइन्छ ।
पछि त्यो रहस्यमय बँदेल एउटा गुफाभित्र प्रवेश गर्यो । शिकारीहरू चार दिनसम्म बाहिरै प्रतीक्षा गरे, तर बँदेल बाहिर नआएपछि उनीहरूले त्यो सामान्य जनावर नभई देवीकै अवतार भएको विश्वास गरे ।
आज त्यही गुफा स्थानीय आस्थाको केन्द्र बनेको छ । त्यहाँ अदृश्य शक्ति रहेको विश्वास गरिन्छ, र कतिपयले गुफाभित्र प्रवेश गर्दा आध्यात्मिक अनुभूति हुने तथा राति घण्टी वा शंखको ध्वनि सुन्ने दाबी गर्छन् ।
बड्डी ज्यावनका जंगल, पानीका स्रोत र गुफाहरूलाई स्थानीयहरू देवताको पदचाप बोकेको साक्षी मान्छन् । यहाँको प्रत्येक ढुंगा, रूख र खोल्साले पुरानो समयको कथा बोकेको विश्वास गरिन्छ ।
आधुनिक पुस्ताका लागि ज्यावन केवल एउटा भूगोल होइन, पुर्खाको आस्था, संस्कार र सांस्कृतिक पहिचानको महत्वपूर्ण अंश हो । यहाँ इतिहास केवल अतीतमा सीमित छैन, किंवदन्तीहरू आज पनि जीवित छन् ।
यसैले, जहाँ आस्थाले शरण पायो, जहाँ प्रकृतिले दिव्य शक्तिलाई संरक्षण गर्यो—त्यो बड्डी ज्यावन आज पनि पवित्र भूमि मानिन्छ ।
.jpg)
