कर्णाली नदीको किनारमा एउटा सानो बस्ती थियो– बगरटोल । चारैतिर पहाडले घेरेको, बिचबाट बग्ने निलो पानी र साँझ पर्दा गाउँभरि सुनिने कुकुरको भुकाइ । त्यो बस्तीमा जन्मिएको थियो आकाश ।

आकाश सानैदेखि शान्त स्वभावको केटो थियो । ऊ धेरै बोल्दैनथ्यो, तर धेरै कुरा देख्थ्यो, सोच्थ्यो । बिहान स्कुल जानुअघि बाख्रा चराउन लैजानु, बेलुका घर फर्केर आमालाई पानी ल्याउन सघाउनु– यही उसको दैनिक जीवन थियो ।

उसका बुबा पहिले गाउँकै मिलमा काम गर्थे । तर मिल बन्द भएपछि काम पनि बन्द भयो । त्यसपछि कहिले मजदुरी, कहिले जंगलबाट दाउरा काटेर बेच्नु– यही गरेर घर चलाउनुपथ्र्यो ।

आकाशले धेरै पटक देखेको थियो– बुबा थाकेर घर फर्कँदा आमाको अनुहारमा चिन्ता झल्किन्थ्यो ।

‘कहिलेसम्म यस्तो चल्छ होला ?’ आमा बिस्तारै भन्थिन् ।

आकाश चुपचाप सुनिरहन्थ्यो । त्यो बेला उसले मनमनै एउटा प्रश्न सोध्थ्यो, ‘के हाम्रो गाउँ कहिल्यै बदलिँदैन ?’

समय बित्दै गयो । आकाशले एसएलसी पास ग¥यो । गाउँका धेरै साथीहरू सहर तिर लागे– कोही काम खोज्न, कोही विदेश जाने सपना बोकेर ।

आकाशलाई पनि धेरैले भने, ‘यहाँ के छ र बस्ने ? सहर जाऊ, केही त पाइन्छ ।’

तर उसले तुरुन्त निर्णय गरेन । ऊ अझै केही समय गाउँमै बस्न चाहन्थ्यो ।

एक दिन बिहान ऊ नदी किनार हुँदै हिँडिरहेको थियो । उसले देख्यो– गाउँका धेरै किसानहरू आफ्ना तरकारी बोकेर बजार जान खोजिरहेका थिए, तर बाटो राम्रो नभएकाले धेरै सामान बिचमै बिग्रिरहेको थियो ।

कसैले भने, ‘यदि यहाँ नजिकै बजार हुन्थ्यो भने राम्रो हुन्थ्यो ।’

त्यो कुरा आकाशको मनमा गढेर बस्यो । केही दिनपछि उसले गाउँका केही युवाहरूलाई बोलायो ।

‘हामीले आफैँ सानो साप्ताहिक बजार सुरु गरे कस्तो होला ?’ उसले प्रस्ताव राख्यो ।

सुरुमा सबै अलमलमा परे ।

‘बजार ? यहाँ ?’

‘कसले किन्छ र ?’

‘काम लाग्दैन होला ।’

तर आकाश हार मानेन ।

‘हामीले सुरु गरौँ, नचल्ने भए बन्द गरौँला ।’

अन्ततः पाँच जना युवक तयार भए ।

नदी किनारको खाली बगरमा उनीहरूले बाँस गाडेर सानो टहरा बनाए । शनिवारको दिनलाई बजारको दिन तोकियो ।

पहिलो हप्ता जम्मा तीन वटा पसल थिए– एक जना तरकारी, एक जना अन्न र अर्को चियाको भाँडो ।

मानिसहरू जिज्ञासाले हेर्न आए, तर धेरै किनमेल भएन ।

दोस्रो हप्ता भने अलि फरक भयो । छिमेकी गाउँका केही मानिस पनि आए । कसैले अचार ल्यायो, कसैले मकै, कसैले कुखुरा ।

बिस्तारै त्यो सानो प्रयासले आकार लिन थाल्यो ।

तीन महिनापछि शनिवारको बगर बजार गाउँकै मुख्य भेटघाट स्थल बन्यो । किसानहरूले आफ्नो उत्पादन सजिलै बेच्न थाले । महिलाहरूले घरमा बनाएको अचार, ढिँडोको पीठो, गुन्द्रुक ल्याएर बेच्न थाले ।

एक दिन साँझ बजार सकिएपछि आकाश नदी किनारमा बसिरहेको थियो । घाम पहाड पछाडि लुकेको थियो । बगरमा बाँकी रहेका खुट्टाका डोब र पसलका टहरा हेर्दै ऊ चुपचाप मुस्कुरायो ।

त्यही बेला उसका बुबा आए ।

‘बाबु,’ उनले भने, ‘आजकल गाउँका मानिसहरू तिम्रो कुरा धेरै गर्छन् ।’

आकाश अलि लजायो । ‘किन र ?’

बुबाले बिस्तारै भने, ‘तिमीले सुरु गरेको बजारले धेरैको घरमा उज्यालो ल्याएको छ ।’

आकाश केही क्षण मौन रह्यो । नदीको पानी बिस्तारै बगिरहेको थियो ।

‘बुबा,’ उसले भन्यो, ‘म त बस एउटा कुरा सोच्थेँ– यदि हामीले केही गरेनौँ भने हाम्रो गाउँ कहिल्यै बदलिँदैन ।’

बुबाले टाढा बगरतिर हेरे ।

त्यहाँ केही महिला अझै बाँसका टहरा समेटिरहेका थिए । केही केटाकेटी हाँस्दै खेलिरहेका थिए ।

बुबा मुस्कुराए ।

‘कहिलेकाहीँ,’ उनले भने, ‘ठूलो परिवर्तन सुरु हुन धेरै ठूलो कुरा चाहिँदैन रहेछ । एउटा सानो सोच र हिम्मत भए पुग्दो रहेछ ।’

आकाशले आकाशतिर हेरे । साँझको निलो आकाशमा पहिलो तारा टल्किन थालेको थियो ।

उसलाई लाग्यो– गाउँ अझै सानो थियो, समस्या अझै धेरै थिए । तर अब एउटा कुरा बदलिएको थियो, मानिसहरूमा आशा पलाउन थालेको थियो । र त्यो आशा नै बगरको सबैभन्दा ठूलो उज्यालो बनेको थियो ।